ระบบโซลาร์เซลล์ On-Grid, Off-Grid, Hybrid ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี
🌏 บทความนี้มีภาษาอื่นด้วย: English
เปรียบเทียบระบบโซลาร์เซลล์ 3 แบบ ไฟไหลอย่างไร ใช้ตอนไฟดับได้ไหม ต้องขออนุญาตอะไร และเหมาะกับบ้านหรือธุรกิจแบบไหน พร้อมคำถามที่ควรถามก่อนเลือก
คำถามแรกที่เจ้าของบ้านและเจ้าของกิจการถามเมื่อคิดจะติดโซลาร์เซลล์ คือควรเลือกระบบแบบไหน On-Grid, Off-Grid หรือ Hybrid ชื่อฟังคล้ายกัน แต่ต่างกันมากทั้งราคา การใช้งานตอนไฟดับ และสิทธิที่จะได้จากการไฟฟ้า
บทความนี้อธิบายระบบโซลาร์เซลล์ทั้ง 3 แบบ ว่าไฟฟ้าไหลอย่างไร เหมาะกับใคร มีข้อดีข้อเสียอะไร และผู้ติดตั้งควรถามลูกค้าเรื่องอะไรบ้างก่อนเสนอระบบ
สรุปสั้นก่อนอ่าน ✅ On-Grid ต่อกับการไฟฟ้า ไม่มีแบตเตอรี่ ราคาประหยัดที่สุด แต่ไฟดับแล้วระบบหยุดด้วย ✅ Off-Grid ไม่ต่อกับการไฟฟ้า ใช้แบตเตอรี่เก็บไฟ เหมาะกับพื้นที่ที่ไม่มีไฟฟ้าเข้าถึง ✅ Hybrid ต่อกับการไฟฟ้าและมีแบตเตอรี่ เก็บไฟกลางวันไว้ใช้ตอนเย็น และสำรองไฟตอนไฟดับได้ถ้าอินเวอร์เตอร์รองรับ ✅ บ้านที่ใช้ไฟกลางวันมากเริ่มจาก On-Grid ก่อนได้ บ้านที่ใช้ไฟกลางคืนมากหรือไฟดับบ่อยควรดู Hybrid ✅ ระบบที่ต่อกับการไฟฟ้าต้องขออนุญาตเชื่อมต่อ และใช้อุปกรณ์ที่การไฟฟ้ายอมรับ
ระบบโซลาร์เซลล์ 3 แบบ ไฟไหลอย่างไร
On-Grid (ระบบออนกริด)
แผงโซลาร์ผลิตไฟกระแสตรง อินเวอร์เตอร์แปลงเป็นไฟกระแสสลับให้บ้านใช้ ถ้าไฟจากแผงไม่พอ บ้านดึงไฟจากการไฟฟ้ามาเสริมโดยอัตโนมัติ ถ้าผลิตเกินกว่าที่ใช้ ไฟส่วนเกินจะไหลออกไปที่ระบบของการไฟฟ้า
จุดที่ต้องรู้คือ เมื่อไฟดับ ระบบ On-Grid จะหยุดจ่ายไฟด้วย แม้แดดจะออกจ้า เพราะอินเวอร์เตอร์ต้องตัดตัวเองเพื่อไม่ให้ไฟย้อนเข้าสายของการไฟฟ้าขณะที่เจ้าหน้าที่กำลังซ่อม
Off-Grid (ระบบออฟกริด)
ไม่เชื่อมต่อกับการไฟฟ้าเลย ไฟจากแผงชาร์จเข้าแบตเตอรี่ แล้วอินเวอร์เตอร์ดึงไฟจากแบตเตอรี่จ่ายให้อุปกรณ์ ใช้กับพื้นที่ที่สายไฟฟ้าเข้าไม่ถึง เช่น ไร่ สวน กระท่อม หรือปั๊มน้ำกลางทุ่ง
ระบบนี้ต้องคำนวณแบตเตอรี่ให้พอกับการใช้ไฟตอนไม่มีแดด รวมถึงวันที่ฟ้าครึ้มติดกันหลายวัน แบตเตอรี่จึงมักมีขนาดใหญ่และเป็นต้นทุนหลักของระบบ
Hybrid (ระบบไฮบริด)
รวมสองแบบเข้าด้วยกัน มีทั้งแบตเตอรี่และการเชื่อมต่อกับการไฟฟ้า กลางวันใช้ไฟจากแผงและชาร์จแบตเตอรี่ ตอนเย็นดึงไฟจากแบตเตอรี่ก่อน แล้วค่อยใช้ไฟจากการไฟฟ้าเมื่อแบตเตอรี่ลดถึงระดับที่ตั้งไว้ อินเวอร์เตอร์ไฮบริดหลายรุ่นมีช่องจ่ายไฟสำรอง ทำให้อุปกรณ์สำคัญยังทำงานได้ตอนไฟดับ
เปรียบเทียบให้เห็นภาพ
| เรื่อง | On-Grid | Off-Grid | Hybrid |
|---|---|---|---|
| แบตเตอรี่ | ไม่มี | มี (ขนาดใหญ่) | มี |
| ตอนไฟดับ | ระบบหยุด | ใช้ได้ตามไฟในแบตเตอรี่ | ใช้ได้ถ้ามีช่องสำรองไฟ |
| ต่อกับการไฟฟ้า | ต่อ ต้องขออนุญาต | ไม่ต่อ | ต่อ ต้องขออนุญาต |
| งบประมาณ | ต่ำสุด | สูง | สูงกว่า On-Grid |
| เหมาะกับ | ใช้ไฟกลางวันมาก | ไม่มีไฟฟ้าเข้าถึง | ใช้ไฟเย็นถึงกลางคืนมาก หรือไฟดับบ่อย |
เลือกระบบไหนดี ถามลูกค้า 5 ข้อนี้ก่อน
- ใช้ไฟช่วงไหนมากที่สุด บ้านที่มีคนอยู่กลางวัน ร้านค้า และโรงงานที่เปิดกลางวัน ได้ประโยชน์จาก On-Grid เต็มที่ ส่วนบ้านที่ใช้ไฟมากตอนเย็นถึงดึกจะเห็นผลจากแบตเตอรี่มากกว่า
- ไฟดับบ่อยแค่ไหน ถ้าไฟดับบ่อยหรือมีอุปกรณ์ที่ห้ามดับ เช่น ตู้แช่ เครื่องมือแพทย์ หรือระบบเครือข่าย ควรดู Hybrid ที่มีช่องสำรองไฟ
- มีไฟฟ้าเข้าถึงไหม ถ้าไม่มี Off-Grid คือคำตอบเดียว
- งบประมาณเท่าไร แบตเตอรี่เป็นต้นทุนก้อนใหญ่ หลายบ้านเริ่มจาก On-Grid ก่อน แล้วเลือกอินเวอร์เตอร์ที่เพิ่มแบตเตอรี่ภายหลังได้
- อยากใช้สิทธิอะไรบ้าง สิทธิ ลดหย่อนภาษีโซลาร์ 200,000 บาท และโครงการรับซื้อไฟส่วนเกินของการไฟฟ้า ใช้ได้กับระบบที่เชื่อมต่อกับการไฟฟ้าเท่านั้น
ขายไฟส่วนเกินคืนการไฟฟ้าได้ไหม
ระบบที่เชื่อมต่อกับการไฟฟ้าอาจขายไฟส่วนเกินคืนได้ผ่านโครงการโซลาร์ภาคประชาชน ซึ่งรับซื้อในรูปแบบ Net Billing อัตรา 2.20 บาทต่อหน่วย อัตรานี้ต่ำกว่าค่าไฟที่บ้านจ่ายต่อหน่วย การใช้ไฟที่ผลิตได้เองจึงคุ้มกว่าการขายคืนเสมอ และเป็นเหตุผลที่ควรออกแบบขนาดระบบให้ใกล้กับการใช้ไฟกลางวันของบ้าน
เงื่อนไขของโครงการ เช่น ขนาดที่รับ ระยะเวลารับซื้อ และช่วงเปิดรับสมัคร มีการปรับเป็นระยะ ควรตรวจสอบกับการไฟฟ้านครหลวงหรือการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคก่อนเสนอลูกค้า
เรื่องที่ผู้ติดตั้งต้องเตรียม
- ขออนุญาตเชื่อมต่อ ระบบ On-Grid และ Hybrid ต้องยื่นขออนุญาตกับการไฟฟ้าก่อนเชื่อมต่อ
- อินเวอร์เตอร์ที่การไฟฟ้ายอมรับ ตรวจว่ารุ่นที่เสนออยู่ในรายการที่การไฟฟ้ายอมรับสำหรับการเชื่อมต่อ เช่น การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคมีระบบขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์อินเวอร์เตอร์
- ความแข็งแรงของหลังคา ให้วิศวกรตรวจโครงสร้างก่อนติดตั้ง โดยเฉพาะหลังคาเก่าหรือหลังคาที่เคยรั่ว
- ระบบที่มีแบตเตอรี่ วางแบตเตอรี่ในที่ร่ม อากาศถ่ายเท และอยู่ในช่วงอุณหภูมิที่ผู้ผลิตกำหนด เลือกชนิดแบตเตอรี่ตาม บทความเปรียบเทียบแบตเตอรี่ และคำนวณขนาดตาม วิธีคำนวณขนาดแบตเตอรี่
บันทึกความต้องการลูกค้าใน RayFlowOS
ใน RayFlowOS ทะเบียนลูกค้าเก็บขนาดระบบ (kW) และขนาดแบตเตอรี่ (kWh) ที่ลูกค้าสนใจไว้ตั้งแต่วันแรกที่ติดต่อ ใบงานสำรวจหน้างานแนบรูปและบิลค่าไฟย้อนหลังได้ แล้วใบเสนอราคาเลือกอุปกรณ์จากทะเบียนสินค้า ทั้งแผง อินเวอร์เตอร์ และแบตเตอรี่ ทีมขายจึงเห็นภาพเดียวกับทีมช่างตั้งแต่ก่อนเสนอราคา
คำถามที่พบบ่อย
ระบบ On-Grid ใช้ตอนไฟดับได้ไหม
ไม่ได้ อินเวอร์เตอร์ On-Grid ตัดการทำงานเมื่อไฟจากการไฟฟ้าดับ เพื่อความปลอดภัยของเจ้าหน้าที่ที่ซ่อมสายไฟ ถ้าต้องการไฟสำรองต้องเป็นระบบ Hybrid ที่มีช่องสำรองไฟ
ติดระบบ On-Grid ไปแล้ว เพิ่มแบตเตอรี่ทีหลังได้ไหม
ได้ แต่ขึ้นกับอุปกรณ์เดิม บางกรณีต้องเปลี่ยนเป็นอินเวอร์เตอร์ไฮบริด หรือเพิ่มอุปกรณ์ชาร์จแบตเตอรี่แยก ควรให้ผู้ติดตั้งตรวจรุ่นที่ใช้อยู่ก่อน
Off-Grid ถูกกว่าเพราะไม่ต้องขออนุญาตใช่ไหม
ไม่จำเป็น Off-Grid ต้องใช้แบตเตอรี่ขนาดใหญ่ ซึ่งมักทำให้ราคารวมสูงกว่า On-Grid ขนาดเท่ากัน และใช้สิทธิลดหย่อนภาษีที่กำหนดให้เชื่อมต่อการไฟฟ้าไม่ได้
Hybrid คุ้มไหม
คุ้มเมื่อบ้านใช้ไฟช่วงเย็นถึงกลางคืนมาก หรือต้องการไฟสำรอง ถ้าใช้ไฟกลางวันเป็นหลัก On-Grid มักคืนทุนเร็วกว่า วิธีคิดอยู่ใน บทความเรื่องจุดคุ้มทุน
สรุป
On-Grid เหมาะกับคนที่ใช้ไฟกลางวันและอยากคืนทุนเร็ว Off-Grid เหมาะกับพื้นที่ที่ไม่มีไฟฟ้า ส่วน Hybrid เหมาะกับบ้านที่ใช้ไฟกลางคืนมากหรือต้องการไฟสำรอง ผู้ติดตั้งที่ถามเรื่องพฤติกรรมการใช้ไฟและไฟดับก่อนเสนอระบบ จะได้ระบบที่ลูกค้าพอใจในระยะยาว
สมัครใช้งาน RayFlowOS ฟรี แล้วบันทึกความต้องการลูกค้าตั้งแต่วันแรก →